Yazılar

Yıllardan beri elime geçen her türlü olanağı kullanarak doğru bilgileri hayvan sahiplerine anlatmaya çalışıyorum.  Gazete, dergi, TV, broşür, web sayfası, sosyal medya ve benzeri iletişim araçlarıyla yetiştiricilere ulaşmaya çalıştığım konularda ilerleme sağlayıp sağlayamadığımı şöyle bir gözden geçirdim.

Temiz havanın yem kadar önemli olduğunu, amonyak, metan gazı, karbondioksit gibi zarar verici gazların ortamdan uzaklaştırılması gerektiğini öğrenemedik.

Kapalı ahırları tercih ediyoruz,  ama gerekli havalandırmayı yapmıyoruz.  Duvarsız barınakları ve perde sistemlerini benimsemedik.

Yol stresini, nakliye sonunda çıkabilecek akciğer enfeksiyonlarını, yol vurgunu veya nakliye humması hastalığını öğrenemedik.  Öğrenilen varsa, tamamen antibiyotik isimleridir.

Danaların, ineklerin, koskoca vücutlarıyla sığırların strese girebileceklerini öğrenemedik.  İneklerin konfor istediklerini, bolca süt ve yılda bir buzağı vermesini beklediğimiz ineklerin ihtiyaçlarını tam olarak kavrayamadık.

Tedavinin kaybedilmiş bir savaşı acaba tekrar kazanabilir miyim çabası olduğunu, kazancın sadece doğru yönetim ve koruyucu hekimlikle olacağını öğrenemedik.

Sağmal ineklerde altın değerinde olan yoncanın,  kuru dönemdeki ineklere verilmeyeceğini öğrenemedik.   Halbuki sağılmakta olan ile kuruda olanların ihtiyaçlarının farklı olabileceğini düşünsek doğru yolu bulabilirdik.

Zaten, kurudaki ineklerin sürüde en çok özen gösterilmesi gereken grup olduğunu da öğrenemedik.

Doğumu takip eden saatlerde ve günlerde ineklerin başına gelen dertlerin kuru dönem bakım ve beslemesiyle ilgisini öğrenemedik.

Doğru sağım tekniklerini, özellikle memenin sağıma hazırlanmasını öğrenemedik. Görüldüğü gibi “Mastitisten” kurtulamıyoruz.

Buzağı ölümlerinin kader olmadığını, buzağı kayıplarına son vermenin artık çok  kolay  olduğunu, veteriner hekimlik mesleğinin buzağı ölümlerine “dur” diyebilecek olanaklara sahip olduğunu öğrenemedik.  Buzağı, kuzu ve oğlak ölümleri önlenebilir, yeter ki veteriner hekimlerin önerilerine kulak verilsin.

Eski alışkanlıkları terk etme zorluğu birçok konuda yenilikleri öğrenme engeli oluşturmaktadır.   Aynı işleri aynı şekilde yaparak, farklı sonuç beklemeyelim.

Öğrenemeyince ne oluyor ?

Özet olarak;  zarar ediyoruz.  İşletmemizin sürdürülebilir olmasını sağlayamıyoruz.

Dünyada olup bitenlere, ileri ülkelerdeki deneyim ve çalışmalara duyarsız kalmamalıyız. Yapılmış, sonuç alınmış uygulamalara kulak tıkamadan, doğruları öğrenme yolunda ilerlemeliyiz.

İçinde bulunduğumuz 21 inci yüzyılın cahilleri okuma yazma bilmeyenler değil, yeniliklere kapalı olanlardır.

Bir  çiftlikte 150 baş  sağmal inekten  15  gün içinde  17  adedi  yavru atmış ,  kan tahlilinde  Neospora  Caninum teşhis  edilmiş.
Sorular; Kan tahlilinde hasta  çıkan inekleri  ne yapalım? Tekrar tohumlanabilir  mi? Sürüden  çıkarılsınlar mı?

Neospora tüm dünyada çok yaygındır.  Bazen yetersiz teşhis edilir; bazen ise aşırı/gereğinden fazla tanı konulur.  Eradikasyon ve kontrol programlarının uygulanması ise pahalı olabilir.  Bazı ülkelerdeki çiftçiler, Neospora’yı eradike etmeyi denemek yerine, endemik bir sorun olarak değerlendirilmektedir çünkü kontrolü zordur ve eradikasyon programı pahalıdır (California, Meksika, Latin Amerika). Söz konusu hayvanların sürüden çıkartılıp çıkartılmayacağını değerlendirmek için Neospora’nın bölgemizde endemik olup olmadığını anlamamız gerekir.  Genellikle sero-pozitif inekleri sürüden çıkarmak, 2 nedenden ötürü sorunu gidermez:  çünkü çoğunlukla, sorun çiftliğin başka bir yerindedir ve pek çok sero-pozitif inek, düşük (abort) yapmaz.  Ancak buna rağmen bu sürülerdeki pek çok Abortlar, çoğu sero-pozitif ineklerden kaynaklanır.  Koruyucu önlemler arasında en çok üzerinde durulan, yemin dışkı ile kontamine olmasının önlenmesi, çiftlikte köpeklerin uzak tutulması ve aşırı kalabalık sürü grubu tutulmaması sayılabilir.

Kısa cevaplarım şu şekildedir: 

10 tane sağlıklı hayvanı test ederek prevalans hakkında fikir edinin.  Mümkünse tüm hayvanları test edin.  Bu şekilde, hastalığı eradike etmek isterseniz, mücadelenin maliyetinin ne kadar olacağını öğrenirsiniz.  Bana göre, daha çok inek enfekte haldedir ve henüz abort yapmamışlardır.  Sero-pozitif çıkan ineklerin kızlarını da test edin.  Bu kızların pek çoğu da pozitif çıkacaktır.  Ekonomik maliyet bilinir ise, eradikasyon masrafı hakkında karar verilebilir.  Ortam ile ilgili önlemler alınması (aşırı kalabalık sürüler, köpekler, yemin kontamine olması), yeni salgınların ortaya çıkmasını önleyeceği için, eradikasyon maliyeti aslında çok da haksız/aşırı olmayacaktır.

California ve Meksika’daki pek çok çiftçi, sürülerdeki Neospora pozitif inekleri tohumlamaya devam etmektedirler.  Buna karşın, başka bölgelerdeki titiz çiftçiler ise bu inekleri seçip ayırarak sadece etçi ırk boğa sperması ile tohumlamaktadırlar.

Eğer (bu konuyla ilgili) literatür gerekirse gönderebilirim.

Saygılarımızla,
Dr.Humberto Rivera